Eozynofile (granulocyty kwasochłonne)

Czym są eozynofile i za co odpowiadają

Eozynofile, czyli granulocyty kwasochłonne, to rodzaj białych krwinek. Nazwa pochodzi od tego, że ich ziarnistości barwią się na czerwono kwaśnym barwnikiem eozyną, gdy ogląda się je pod mikroskopem. Powstają w szpiku kostnym, we krwi krążą krótko, a większość czasu spędzają w tkankach: w skórze, płucach i przewodzie pokarmowym.

Ich główne zadania to obrona przed pasożytami, zwłaszcza robakami, oraz udział w reakcjach alergicznych. Eozynofile wydzielają substancje, które niszczą pasożyty, ale mogą też podrażniać własne tkanki – dlatego w astmie czy atopowym zapaleniu skóry przyczyniają się do przewlekłego stanu zapalnego.

W badaniach laboratoryjnych eozynofile ocenia się w ramach morfologii krwi z rozmazem. Laboratorium podaje ich odsetek wśród białych krwinek i liczbę bezwzględną. To niewielka grupa komórek, więc nawet drobne zmiany procentowe mogą oznaczać istotną zmianę liczby.

Kiedy lekarz sprawdza liczbę eozynofili

Eozynofile laboratoria podają na każdym wyniku morfologii z rozmazem. Szczególnie uważnie ogląda się je przy objawach alergii (katar, kichanie, swędzenie oczu, pokrzywka), astmie, atopowym zapaleniu skóry, przewlekłej biegunce lub bólach brzucha, świądzie odbytu u dzieci oraz po powrocie z podróży do krajów tropikalnych.

To badanie laboratoryjne pomaga też w kontroli leczenia ciężkiej astmy eozynofilowej – liczba eozynofili we krwi jest jednym z kryteriów, którymi kierują się pulmonolodzy i alergolodzy przy wyborze nowoczesnych terapii. Eozynofile sprawdza się również, gdy po rozpoczęciu nowego leku pojawia się wysypka z gorączką. W takich przypadkach wynik z laboratorium porównuje się z wcześniejszymi badaniami laboratoryjnymi.

Przygotowanie do badania i pobranie krwi

Krew do tego badania laboratoryjnego pobiera się z żyły, zwykle rano. Większość laboratoriów zaleca przyjście po nocnej przerwie w jedzeniu, choć do tego oznaczenia nie trzeba być ściśle na czczo. Ważne jest, że liczba eozynofili ma rytm dobowy: najniższa jest rano, gdy organizm wydziela najwięcej kortyzolu, a wyższa wieczorem i w nocy. Kolejne badania laboratoryjne warto więc wykonywać o podobnej porze.

Sterydy, zarówno w tabletkach, jak i (w mniejszym stopniu) wziewne, obniżają liczbę eozynofili. Jeśli je przyjmujesz, powiedz o tym lekarzowi – nie odstawiaj ich sam przed badaniem. Przy krwi pobieranej u dziecka warto zabrać ulubioną zabawkę i spokojnie wytłumaczyć, co się wydarzy.

Norma eozynofili i jak czytać wynik z laboratorium

U większości dorosłych liczba eozynofili wynosi około 0,02–0,5 tys./µl, a ich odsetek wśród leukocytów to zwykle 1–5 %. Niektóre laboratoria przyjmują nieco wyższą górną granicę odsetka. Obowiązuje zakres, który laboratorium drukuje obok wyniku.

Eozynofilię dzieli się zwykle na łagodną (około 0,5–1,5 tys./µl), umiarkowaną i znaczną (powyżej 1,5 tys./µl). Wyniki powyżej 1,5 tys./µl utrzymujące się przez dłuższy czas wymagają szczególnej uwagi, bo duża liczba eozynofili może uszkadzać narządy, na przykład serce czy płuca. Przy ocenie wyników badań laboratoryjnych ważniejsza jest liczba bezwzględna niż odsetek.

Podwyższone eozynofile (eozynofilia) – najczęstsze przyczyny

W Polsce najczęstszą przyczyną łagodnej eozynofilii są choroby alergiczne: katar sienny, astma i atopowe zapalenie skóry. W takiej sytuacji lekarz może zlecić oznaczenie całkowitego IgE albo panel alergenów wziewnych, by ustalić, co uczula.

Drugą ważną grupą są pasożyty. Owsiki, glista ludzka, tasiemiec czy toksokaroza (zakażenie od psów i kotów) mogą podnosić liczbę eozynofili, choć nie zawsze. Lekarz zleca wtedy badanie kału na pasożyty, a przy przewlekłych biegunkach u dzieci także test w kierunku lamblii. Pamiętaj, że jedno ujemne badanie kału nie wyklucza zakażenia, bo jaja pasożytów wydalane są okresowo. Laboratoria zalecają zwykle oddanie trzech próbek kału w odstępach kilku dni.

• alergie: katar sienny, astma, atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa
• zakażenia pasożytnicze (robaki jelitowe, toksokaroza, włośnica)
• reakcje na leki, w tym ciężka reakcja z wysypką i gorączką
• eozynofilowe zapalenie przełyku, nieswoiste zapalenia jelit
• niektóre choroby autoimmunologiczne i zapalenia naczyń
• niewydolność nadnerczy, rzadko choroby szpiku i chłoniaki

Obniżone eozynofile – czy to coś znaczy

Niska liczba eozynofili w zasadzie nie ma samodzielnego znaczenia. Wiele zdrowych osób ma ich bardzo mało, a część laboratoriów nawet nie podaje dolnej granicy normy. Eozynofili ubywa w ostrym stresie, w ostrych zakażeniach bakteryjnych, po sterydach i w nadmiarze kortyzolu (zespół Cushinga). Jeśli pozostałe wyniki są prawidłowe, nie wymaga to dalszych badań laboratoryjnych.

Eozynofile na NFZ i prywatnie, z czym iść do lekarza

Morfologię z rozmazem na NFZ może zlecić lekarz rodzinny. Prywatnie wykonuje ją każde laboratorium bez skierowania – w Szczecinie badanie dostępne jest w praktycznie każdym punkcie pobrań. Wynik większość laboratoriów udostępnia w dniu pobrania.

Z podwyższonymi eozynofilami idź najpierw do lekarza rodzinnego. Zabierz wcześniejsze wyniki badań laboratoryjnych, listę leków, informację o objawach alergii, zwierzętach w domu i podróżach. Lekarz zdecyduje, czy potrzebna jest konsultacja alergologa, czy dalsza diagnostyka, a przy znacznej, niewyjaśnionej eozynofilii skieruje do hematologa.

Kiedy pilnie do lekarza

Pilnej pomocy wymaga wysypka z gorączką, obrzękiem twarzy i powiększonymi węzłami chłonnymi, która pojawiła się kilka tygodni po rozpoczęciu nowego leku – to może być ciężka reakcja polekowa. Natychmiast dzwoń pod 112 przy duszności, obrzęku języka lub gardła albo nagłym spadku ciśnienia. Bardzo wysoka eozynofilia w badaniu laboratoryjnym, połączona z bólem w klatce piersiowej, dusznością lub objawami neurologicznymi to również powód do pilnej wizyty.