Po cukrzycy ciążowej ryzyko cukrzycy typu 2 jest kilkakrotnie wyższe – metaanaliza

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Cukrzyca ciążowa to podwyższony poziom cukru we krwi, który pojawia się w drugiej połowie ciąży u kobiety wcześniej bez cukrzycy. Rozpoznaje się ją doustnym testem obciążenia glukozą (OGTT, potocznie krzywą cukrową) między 24. a 28. tygodniem ciąży. Kobieta wypija roztwór 75 g glukozy, a glukozę we krwi mierzy się na czczo, po godzinie i po dwóch godzinach.

Od 2010 roku coraz więcej krajów stosuje progi zaproponowane przez międzynarodową grupę IADPSG: wystarczy jeden wynik równy lub wyższy niż 92 mg/dl na czczo, 180 mg/dl po godzinie albo 153 mg/dl po dwóch godzinach. Te kryteria przyjęły m.in. WHO i Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne. Dzięki nim rozpoznaje się więcej łagodnych przypadków. Autorzy z Chin chcieli sprawdzić, jak duże jest ryzyko cukrzycy typu 2 u kobiet, u których cukrzycę ciążową rozpoznano właśnie według tych kryteriów.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny z metaanalizą, czyli wyszukanie wszystkich pasujących badań i połączenie ich wyników w jednym obliczeniu. Przeszukano bazy publikacji z lat 2010–2021. Warunkiem było rozpoznanie cukrzycy ciążowej według kryteriów IADPSG, obecność grupy porównawczej (kobiety po ciąży bez cukrzycy ciążowej) oraz obserwacja przez co najmniej rok po porodzie.

Kryteria spełniło sześć badań obserwacyjnych z Kanady, Australii, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Pakistanu, Japonii oraz jedno badanie wieloośrodkowe. Łącznie objęły 61 932 kobiety, w tym 21 978 po cukrzycy ciążowej. Czas obserwacji wynosił od 1,3 do 11,4 roku. Jakość badań oceniono jako stosunkowo dobrą.

Co wykazało

Kobiety po cukrzycy ciążowej miały około 6,4 razy większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 niż kobiety bez niej. Ryzyko stanu przedcukrzycowego – czyli nieprawidłowej glukozy na czczo lub nieprawidłowej tolerancji glukozy – było około 3,7 razy większe.

Łącznie cukrzyca typu 2 rozwinęła się u około 12% kobiet po cukrzycy ciążowej, a stan przedcukrzycowy u około 25%. W badaniach trwających od roku do pięciu lat cukrzycę typu 2 stwierdzono u około 8% kobiet, a w badaniach dłuższych niż pięć lat – u około 19%. Ryzyko wydaje się więc rosnąć z upływem czasu od porodu.

Autorzy przypominają, że niemal wszystkie wytyczne zalecają kobietom po cukrzycy ciążowej wykonanie testu obciążenia glukozą 4–12 tygodni po porodzie, a następnie regularne badania co 1–3 lata. Mimo to wiele kobiet nie zgłasza się na te badania.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli w ciąży rozpoznano u ciebie cukrzycę ciążową, a po porodzie cukry wróciły do normy, nie oznacza to końca sprawy. Masz wyraźnie większe ryzyko cukrzycy typu 2 w przyszłości. Warto zapytać lekarza o termin badania kontrolnego po porodzie i o to, jak często powtarzać badania laboratoryjne – glukozę na czczo, krzywą cukrową lub HbA1c.

Autorzy wskazują, że zdrowa dieta i aktywność fizyczna mogą opóźnić lub zapobiec cukrzycy typu 2 u kobiet po cukrzycy ciążowej, a niekiedy lekarz rozważa też leczenie. O wyborze postępowania decyduje się wspólnie z lekarzem.

Ograniczenia badania

Do metaanalizy weszło tylko sześć badań, a ich wyniki znacznie się różniły. Nie udało się ustalić, skąd biorą się te różnice. Część kobiet obserwowano stosunkowo krótko, więc u wielu z nich cukrzyca mogła jeszcze się nie ujawnić. Wszystkie badania były obserwacyjne, a w żadnym nie uczestniczyły kobiety z Polski ani z Europy kontynentalnej. Autorzy nie mieli dostępu do danych poszczególnych pacjentek, co ograniczało dokładniejsze analizy.

Najważniejsze w skrócie

Cukrzyca ciążowa rozpoznana testem obciążenia glukozą według obecnych kryteriów wiąże się z ponad sześciokrotnie większym ryzykiem cukrzycy typu 2. Badania kontrolne po porodzie i co kilka lat pozwalają wcześnie wykryć problem.