Im wyższe triglicerydy, tym większe ryzyko cukrzycy typu 2 – metaanaliza ponad 100 badań

Streszczenie badania prostym językiem

O co chodzi w tym badaniu

Triglicerydy to tłuszcze krążące we krwi, oznaczane w lipidogramie razem z cholesterolem. Za podwyższone uznaje się zwykle wartości powyżej 150 mg/dl (1,7 mmol/l). Wysokie triglicerydy kojarzone są głównie z chorobami serca, a bardzo wysokie – z ostrym zapaleniem trzustki.

Wiadomo też, że cukrzyca podnosi triglicerydy. Mniej jasne było, czy wysokie triglicerydy u osób jeszcze bez cukrzycy zapowiadają jej rozwój i czy im wyższy wynik, tym większe ryzyko. Odpowiedzi szukali badacze z Uniwersytetu Semmelweisa w Budapeszcie.

Jak przeprowadzono badanie

Był to przegląd systematyczny z metaanalizą – zebranie i połączenie w obliczeniach wyników wszystkich odnalezionych badań na ten temat. Spośród ponad 31 tysięcy publikacji do obliczeń włączono 101 badań z udziałem dorosłych bez cukrzycy na początku obserwacji. Protokół zarejestrowano wcześniej w międzynarodowym rejestrze.

Oprócz samych triglicerydów badacze sprawdzili trzy pochodne wskaźniki: stosunek triglicerydów do cholesterolu HDL, wskaźnik TyG (obliczany z triglicerydów i glukozy na czczo, używany jako przybliżona miara insulinooporności) oraz połączenie wysokich triglicerydów z dużym obwodem talii.

Co wykazało

W ośmiu dużych badaniach kohortowych, obejmujących łącznie ponad 19 milionów osób, ludzie z triglicerydami powyżej 150 mg/dl mieli o około 73% większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2. Przy triglicerydach od 150 do około 200 mg/dl (1,7–2,3 mmol/l) ryzyko było większe o około 42%, a powyżej 2,3 mmol/l – około 1,8 razy większe niż przy wartościach prawidłowych. Każde kolejne 50 mg/dl wiązało się ze wzrostem ryzyka o około 8%.

Osoby, które później zachorowały na cukrzycę, miały na początku średnio o około 0,46 mmol/l (około 40 mg/dl) wyższe triglicerydy niż te, które nie zachorowały. Najwyższy stosunek triglicerydów do HDL wiązał się z około dwukrotnie większym ryzykiem, a najwyższy wskaźnik TyG – z ponad trzykrotnie większym.

Ciekawym wynikiem było to, że duży obwód talii przy prawidłowych triglicerydach wiązał się z ryzykiem około trzy razy większym, podczas gdy same wysokie triglicerydy przy prawidłowej talii – ze słabszym i nieistotnym statystycznie wzrostem. Autorzy wnioskują, że otyłość brzuszna może być jeszcze ważniejsza niż triglicerydy.

Co to oznacza dla pacjenta

Jeśli w lipidogramie masz podwyższone triglicerydy, warto potraktować to także jako sygnał ostrzegawczy dotyczący cukrzycy, nie tylko serca. Szczególnie gdy towarzyszy temu duży obwód talii, dobrze jest regularnie kontrolować glukozę na czczo lub inne badania laboratoryjne zalecone przez lekarza.

Autorzy przypominają, że triglicerydy obniża zwykle zmniejszenie masy ciała o 5–10%, ograniczenie tłuszczów nasyconych i więcej błonnika w diecie. O ewentualnym leczeniu farmakologicznym decyduje lekarz po ocenie całego profilu ryzyka.

Ograniczenia badania

Wyniki włączonych badań bardzo się różniły – pochodziły z różnych krajów, miały różny czas obserwacji i różne definicje cukrzycy. Większość badań nie odróżniała osób zdrowych od osób ze stanem przedcukrzycowym na początku. Niektóre analizy, np. dotyczące obwodu talii, opierały się tylko na trzech badaniach. Są to badania obserwacyjne, więc nie wiadomo na pewno, czy obniżenie triglicerydów samo w sobie zmniejsza ryzyko cukrzycy.

Najważniejsze w skrócie

Podwyższone triglicerydy wiążą się z większym ryzykiem cukrzycy typu 2, a ryzyko rośnie wraz z ich poziomem. Duży obwód talii okazał się jeszcze silniejszym sygnałem ostrzegawczym.