Bazofile (granulocyty zasadochłonne)
Bazofile to najrzadsze białe krwinki, związane z reakcjami alergicznymi – ich liczba w morfologii zwykle jest bardzo mała, a wyraźny wzrost wymaga wyjaśnienia.
- Rodzaj: parametr (składnik większego badania) – morfologia krwi
- Materiał: krew
- Skrót na wyniku: BASO
- Inne nazwy: granulocyty zasadochłonne, BASO, BAS, bazofilia, zasadochłonne
- Czas oczekiwania na wynik: zwykle tego samego dnia
Jak przygotować się do badania
- Bazofile są częścią morfologii z rozmazem – laboratorium oznacza je razem z innymi krwinkami.
- Do pobrania przyjdź rano, po nocy bez jedzenia; możesz pić wodę.
- Dzień wcześniej odpuść forsowny trening i alkohol.
- Poinformuj o lekach, zwłaszcza sterydach i lekach na tarczycę.
Normy – przykładowe zakresy referencyjne
| Parametr | Zakres | Uwagi |
|---|---|---|
| Bazofile – liczba bezwzględna (dorośli) | ok. 0–0,1 tys./µl (G/l) | część laboratoriów przyjmuje górną granicę do ok. 0,2 tys./µl |
| Bazofile – odsetek leukocytów | ok. 0–1 % | w niektórych laboratoriach do ok. 2 % |
Zakresy są orientacyjne. Rozstrzyga zakres referencyjny wydrukowany na wyniku – laboratoria stosują różne metody i odczynniki.
Czym są bazofile i jaka jest ich rola
Bazofile, czyli granulocyty zasadochłonne, to najmniej liczne białe krwinki. Pod mikroskopem wyróżniają się dużymi, ciemnofioletowymi ziarnistościami, które barwią się barwnikami zasadowymi – stąd nazwa. Powstają w szpiku kostnym i krążą we krwi, a w razie potrzeby przechodzą do tkanek.
Ziarnistości bazofili zawierają histaminę i inne substancje, które rozszerzają naczynia, wywołują świąd i obrzęk. Bazofile, razem z pokrewnymi komórkami tucznymi w tkankach, uczestniczą w reakcjach alergicznych, w obronie przed pasożytami i w regulacji stanu zapalnego. Zawierają też heparynę, substancję o działaniu przeciwkrzepliwym.
W badaniach laboratoryjnych bazofile liczy się w ramach morfologii krwi z rozmazem. Laboratorium podaje ich odsetek i liczbę bezwzględną. Ponieważ jest ich bardzo mało, automatyczne analizatory liczą je z mniejszą precyzją niż inne krwinki – to ważne przy ocenie niewielkich odchyleń.
Kiedy liczba bazofili ma znaczenie
Bazofile widać w każdym wyniku morfologii z rozmazem, ale lekarz rzadko ocenia je osobno. Zwraca na nie uwagę głównie wtedy, gdy ich liczba wyraźnie i trwale przekracza normę, szczególnie razem z podwyższoną liczbą leukocytów, płytek lub z powiększoną śledzioną. Taki obraz w badaniu laboratoryjnym może sugerować chorobę szpiku i wymaga dalszej diagnostyki.
Bazofile ogląda się też przy przewlekłej pokrzywce, ciężkich alergiach i w kontroli chorób hematologicznych. W tych sytuacjach to badanie laboratoryjne jest tylko jednym z elementów oceny – lekarz bierze pod uwagę także eozynofile, objawy i inne badania laboratoryjne.
Jak przygotować się do morfologii z bazofilami
Krew na morfologię pobiera się z żyły, zwykle w godzinach porannych. Laboratoria zalecają przyjście po nocnej przerwie w jedzeniu, choć do tego badania nie trzeba być ściśle na czczo. Przed pobraniem posiedź kilka minut, a dzień wcześniej unikaj dużego wysiłku – wpływa on na proporcje wszystkich białych krwinek.
Sterydy obniżają liczbę bazofili, a niektóre stany hormonalne, na przykład niedoczynność tarczycy, mogą ją podnosić. Dlatego warto poinformować lekarza o przyjmowanych lekach i rozpoznanych chorobach. Laboratorium powinno otrzymać próbkę szybko, bo bazofile w probówce stosunkowo łatwo ulegają uszkodzeniu, co może zaniżyć wynik.
Norma bazofili i jak czytać wynik
U większości dorosłych bazofile stanowią mniej niż 1 % białych krwinek, a ich liczba bezwzględna wynosi zwykle od 0 do około 0,1 tys./µl. Niektóre laboratoria przyjmują górną granicę do 0,2 tys./µl lub odsetek do 2 %. Wiążący jest zakres podany na wydruku z laboratorium.
Wynik 0 nie jest błędem ani powodem do niepokoju – przy tak małej liczbie komórek analizator może ich po prostu nie „złapać”. Podobnie jednorazowe minimalne przekroczenie normy zwykle wynika z niedokładności pomiaru. Liczy się utrzymywanie się odchylenia w kolejnych badaniach laboratoryjnych i to, czy towarzyszą mu inne nieprawidłowości.
Podwyższone bazofile (bazofilia) – możliwe przyczyny
Bazofilią nazywa się zwykle liczbę bazofili powyżej około 0,1–0,2 tys./µl. Łagodny, przejściowy wzrost może towarzyszyć alergiom, przewlekłym stanom zapalnym czy niedoczynności tarczycy. W tym ostatnim przypadku lekarz może zlecić oznaczenie TSH.
Wyraźna, utrzymująca się bazofilia to sygnał, którego nie należy lekceważyć. Jest typowa dla nowotworów mieloproliferacyjnych, czyli chorób, w których szpik produkuje za dużo krwinek – przede wszystkim przewlekłej białaczki szpikowej. W takiej sytuacji lekarz rodzinny kieruje pacjenta do hematologa, który zleca specjalistyczne badania laboratoryjne, w tym badania genetyczne krwi. Przy podejrzeniu mastocytozy (choroby komórek tucznych) wykonuje się oznaczenie tryptazy.
- alergie, przewlekła pokrzywka
- niedoczynność tarczycy
- przewlekłe stany zapalne, np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- niektóre infekcje (np. ospa wietrzna) – przejściowo
- przewlekła białaczka szpikowa i inne nowotwory mieloproliferacyjne
Obniżone bazofile – czy to problem
Niska liczba bazofili zwykle nie ma znaczenia klinicznego. Ponieważ normalnie jest ich bardzo mało, wiele zdrowych osób ma wynik bliski zeru. Bazofili ubywa przejściowo w ostrych zakażeniach, w stresie, po sterydach i przy nadczynności tarczycy. Jeśli reszta morfologii jest prawidłowa, takie wyniki badań laboratoryjnych nie wymagają dalszej diagnostyki.
Bazofile na NFZ i prywatnie, czas oczekiwania
Morfologię z rozmazem może zlecić lekarz rodzinny w ramach NFZ. Prywatnie bez skierowania wykona ją praktycznie każde laboratorium w Polsce. Wynik automatycznego rozmazu jest zazwyczaj dostępny tego samego dnia. Gdy analizator zgłosi nieprawidłowości, laboratorium przygotowuje ręczny rozmaz krwi, co może wydłużyć oczekiwanie o dzień.
Z podwyższonymi bazofilami zgłoś się do lekarza, który zlecił badanie krwi. Zabierz poprzednie wyniki – porównanie badań laboratoryjnych z kilku miesięcy pozwala odróżnić przypadkowe wahanie od trwałej zmiany.
Kiedy pilnie skonsultować wynik
Sama liczba bazofili rzadko jest wynikiem alarmowym. Szybkiej wizyty u lekarza wymaga jednak sytuacja, w której wysokim bazofilom towarzyszy bardzo duża liczba leukocytów, niedokrwistość, ból lub uczucie pełności pod lewym łukiem żebrowym (powiększona śledziona), nocne poty i chudnięcie. Przy objawach ciężkiej reakcji alergicznej – duszności, obrzęku twarzy lub gardła – dzwoń pod 112.
To badanie laboratoryjne wchodzi w skład: morfologia krwi.
Najczęstsze pytania
Mam bazofile 0. Czy to źle?
Nie. Bazofili jest tak mało, że wynik 0 lub bliski zeru zdarza się u wielu zdrowych osób. Nie wymaga to żadnych działań, jeśli reszta morfologii jest prawidłowa.
Czy podwyższone bazofile oznaczają białaczkę?
Nie zawsze. Łagodny wzrost często wiąże się z alergią, stanem zapalnym albo niedoczynnością tarczycy. Białaczkę lekarz bierze pod uwagę, gdy bazofilia jest wyraźna, utrzymuje się i towarzyszą jej inne zmiany w morfologii.
Czy przed morfologią trzeba odstawić leki przeciwalergiczne?
Do zwykłej morfologii nie ma takiej potrzeby – leki przeciwhistaminowe nie zmieniają istotnie liczby bazofili w badaniu krwi. Inaczej jest przed testami skórnymi i niektórymi testami alergicznymi, przed którymi lekarz poda dokładne zalecenia. Nie odstawiaj leków bez rozmowy z lekarzem, a w razie wątpliwości zapytaj w laboratorium.
Dlaczego wynik bazofili różni się między laboratoriami?
Bazofile są nieliczne, więc nawet niewielkie różnice w działaniu analizatorów dają zauważalne różnice procentowe. Laboratoria mogą też stosować nieco inne zakresy referencyjne. Do porównań najlepiej nadają się badania laboratoryjne wykonane w tym samym miejscu.
Gdzie zrobić to badanie w Szczecinie
Krew do tego badania pobiera się w punkcie pobrań, a próbkę bada laboratorium. W Szczecinie bazofile (granulocyty zasadochłonne) wykonuje wiele laboratoriów – w naszym katalogu jest 78 laboratoriów i punktów pobrań. Przed wizytą sprawdź w wybranym laboratorium, czy wykonuje to oznaczenie na miejscu i jak długo czeka się na wynik.
Synevo – punkt pobrań, ul. Hrubieszowska 22/a
ul. Hrubieszowska 22/a, Szczecin Gumieńce
- teraz zamknięte
Z wynikiem do lekarza
Wynik badania krwi najlepiej omówić z lekarzem, który je zlecił. W razie potrzeby pomoże: hematolog, internista.
Powiązane badania laboratoryjne
- Morfologia krwi – Morfologia krwi ocenia krwinki czerwone, białe i płytki krwi. Wyjaśniamy, co oznaczają skróty WBC, RBC, HGB, MCV czy PLT, jak się przygotować i kiedy wynik wymaga pilnej konsultacji.
- Rozmaz krwi obwodowej – Rozmaz krwi obwodowej to uzupełnienie morfologii: analizator lub diagnosta liczy rodzaje białych krwinek i ocenia wygląd komórek. Ręczny rozmaz pomaga wykryć niedojrzałe komórki, przyczyny anemii i błędy pomiaru płytek.
- Eozynofile (granulocyty kwasochłonne) – Eozynofile (granulocyty kwasochłonne) oznacza się w morfologii z rozmazem. Ich wzrost najczęściej wiąże się z alergią lub pasożytami, rzadziej z lekami i chorobami krwi. Niska liczba zwykle nie ma znaczenia.
- Leukocyty – białe krwinki – Leukocyty, czyli białe krwinki, chronią organizm przed drobnoustrojami. Wyjaśniamy, co oznacza WBC w morfologii, jakie są normy i kiedy podwyższone lub obniżone leukocyty wymagają dalszej diagnostyki.
- TSH – tyreotropina – Tyreotropina (TSH) to hormon przysadki, który steruje tarczycą. Wyjaśniamy, kiedy zbadać TSH, jak się przygotować, jakie są normy u dorosłych i w ciąży oraz co oznacza wynik za wysoki i za niski.
- Tryptaza – Tryptaza to enzym komórek tucznych. Jej stężenie oznacza się po ciężkiej reakcji alergicznej (najlepiej w ciągu 1–2 godzin i ponownie po co najmniej dobie) oraz w diagnostyce mastocytozy i przed odczulaniem na jad owadów.
Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Nie zmieniaj leczenia na podstawie samego wyniku. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.