MCHC – średnie stężenie hemoglobiny w krwinkach

Czym jest MCHC i co mierzy

MCHC (od angielskiego mean corpuscular hemoglobin concentration) to średnie stężenie hemoglobiny w krwinkach czerwonych. W odróżnieniu od MCH, które mówi, ile hemoglobiny mieści przeciętna krwinka, MCHC pokazuje, jak gęsto jest ona upakowana w stosunku do objętości krwinki. Można to porównać do pytania, jak bardzo wypełniony jest pojemnik, a nie ile w sumie w nim jest.

Laboratorium nie mierzy MCHC bezpośrednio, tylko wylicza je, dzieląc stężenie hemoglobiny przez hematokryt, czyli objętość krwinek. Wynik podaje się zwykle w g/dl. Wskaźnik należy do tej samej rodziny co MCV i MCH i w badaniach laboratoryjnych ocenia się je zawsze razem.

W badaniach laboratoryjnych MCHC jest parametrem dość stabilnym – organizm nie potrafi „przepełnić” krwinki hemoglobiną ponad pewną granicę. Dlatego wartości wyraźnie powyżej normy zdarzają się rzadko i często wynikają z błędu pomiaru, a nie z choroby.

Kiedy lekarz zwraca uwagę na MCHC

MCHC jest na wydruku każdej morfologii, którą wykonują laboratoria. Lekarz analizuje go głównie przy niedokrwistości – obniżone MCHC potwierdza, że krwinki są niedobarwliwe, czyli ubogie w hemoglobinę, co typowo zdarza się przy niedoborze żelaza. W połączeniu z objętością krwinki MCV pozwala uporządkować możliwe przyczyny anemii i dobrać kolejne badania laboratoryjne.

Diagności w laboratoriach używają MCHC także do kontroli jakości. Jeśli wynik jest wyraźnie za wysoki, podejrzewają zaburzenie próbki – na przykład zlepienie krwinek, rozpad krwinek (hemolizę) lub bardzo dużo tłuszczów w osoczu – i weryfikują pomiar, zanim wynik trafi do pacjenta.

Jak przygotować się do badania i co może zafałszować MCHC

MCHC wylicza się z próbki krwi pobranej do morfologii, więc przygotowanie jest takie samo jak do całego badania krwi. Post nie jest bezwzględnie wymagany, ale laboratoria zalecają pobranie rano i bez tłustego posiłku. Mleczne zmętnienie osocza po obfitym jedzeniu (lipemia) podwyższa zmierzoną hemoglobinę i w efekcie zawyża MCHC.

Na wynik wpływa też jakość pobrania. Zbyt długi ucisk opaski, trudne wkłucie lub energiczne wstrząsanie probówką mogą prowadzić do hemolizy, czyli rozpadu krwinek. Z kolei u osób z tak zwanymi aglutyninami zimnymi krwinki zlepiają się w niskiej temperaturze, co laboratorium koryguje, ogrzewając próbkę. Te sytuacje są rzadkie, ale tłumaczą, dlaczego laboratoria czasem proszą o powtórne pobranie.

Normy MCHC i jak czytać wynik

U większości dorosłych MCHC mieści się w przedziale około 32–36 g/dl. Niektóre laboratoria podają nieco szerszy zakres, a część wyraża wynik w mmol/l lub g/l. Wartości u dzieci są zbliżone do tych u dorosłych, a różnice między kobietami i mężczyznami są niewielkie. Ostatecznie rozstrzyga zakres podany przez laboratorium na wydruku.

Interpretując wynik badania laboratoryjnego, lekarz patrzy na cały zestaw: hemoglobinę, MCV, MCH, czyli masę hemoglobiny w krwince, i RDW. Niewielkie odchylenie samego MCHC przy prawidłowych pozostałych parametrach zwykle nie ma znaczenia klinicznego.

Obniżone MCHC – co może oznaczać

Niskie MCHC w badaniu laboratoryjnym oznacza, że krwinki są „blade” – zawierają mniej hemoglobiny w stosunku do swojej objętości. Najczęstszą przyczyną jest niedobór żelaza, zwykle wynikający z przewlekłej utraty krwi, niedostatecznej podaży w diecie, ciąży lub zaburzeń wchłaniania. W takim przypadku lekarz zleca dalsze badania laboratoryjne, w tym oznaczenie ferrytyny, i szuka źródła ewentualnego krwawienia.

Obniżone MCHC występuje także w talasemii i niektórych anemiach chorób przewlekłych. Bywa też widoczne, gdy we krwi jest dużo młodych krwinek, na przykład po krwotoku lub w trakcie skutecznego leczenia anemii – młode krwinki są większe i jeszcze nie w pełni wypełnione hemoglobiną.

Podwyższone MCHC – co może oznaczać

Prawdziwie wysokie MCHC zdarza się w badaniach laboratoryjnych rzadko. Typową przyczyną jest sferocytoza wrodzona – dziedziczna choroba, w której krwinki mają kulisty kształt zamiast dwuwklęsłego, są mniejsze i gęściej wypełnione hemoglobiną, a przy tym łatwiej się rozpadają. Wysokie MCHC może towarzyszyć też niektórym anemiom hemolitycznym i ciężkim oparzeniom.

Znacznie częściej wysokie MCHC jest artefaktem, czyli wynikiem zakłócenia pomiaru: lipemii, hemolizy w probówce, aglutynin zimnych lub bardzo wysokiej liczby leukocytów. Dlatego przy nieoczekiwanie wysokim wyniku laboratoria często same powtarzają oznaczenie lub zalecają ponowne badanie krwi, najlepiej na czczo.

MCHC na NFZ, prywatnie i z czym iść do lekarza

MCHC jest częścią morfologii, którą na NFZ zleca lekarz rodzinny, a w diagnostyce także specjaliści. Bez skierowania, prywatnie, oznaczy je każde laboratorium. Nie zamawia się go osobno – zawsze w ramach morfologii, a laboratoria wyliczają je automatycznie.

Z wynikiem MCHC poniżej normy, zwłaszcza przy obniżonej hemoglobinie, warto pójść do lekarza rodzinnego. Wysoki wynik bez innych odchyleń zwykle wymaga tylko powtórzenia badania laboratoryjnego. Jeśli w rodzinie występowały anemie hemolityczne lub usunięcie śledziony w młodym wieku, powiedz o tym lekarzowi.

Kiedy wynik wymaga szybkiej pomocy

Samo MCHC nie jest wynikiem alarmowym w badaniach laboratoryjnych. Szybkiej konsultacji wymaga natomiast sytuacja, gdy towarzyszy mu bardzo niska hemoglobina, zażółcenie skóry i oczu, ciemny mocz (mogące świadczyć o rozpadzie krwinek), duszność, ból w klatce piersiowej lub omdlenie. Przy objawach zagrażających życiu należy zgłosić się na SOR lub zadzwonić pod 112.