Erytrocyty i krew w moczu
Erytrocyty i krew w moczu (krwiomocz) mogą mieć niegroźne przyczyny, ale zawsze wymagają wyjaśnienia. Wyjaśniamy normy, możliwe źródła krwawienia i dalszą diagnostykę.
- Rodzaj: parametr (składnik większego badania) – badania moczu
- Materiał: mocz
- Skrót na wyniku: ERY
- Inne nazwy: krew w moczu, krwinki czerwone w moczu, krwiomocz, hematuria, ERY w moczu, BLD w moczu
- Czas oczekiwania na wynik: zwykle tego samego dnia, w ramach badania ogólnego moczu
Jak przygotować się do badania
- Kobiety nie powinny oddawać moczu do badania w czasie miesiączki ani przez 2–3 dni po niej.
- Dzień wcześniej unikaj intensywnego wysiłku – długi bieg czy trening mogą dać przejściowy krwiomocz.
- Nie wykonuj badania tuż po współżyciu, cewnikowaniu czy zabiegu urologicznym, jeśli lekarz nie zalecił inaczej.
- Oddaj poranny mocz ze środkowego strumienia do jałowego pojemnika po umyciu okolic cewki.
- Dostarcz próbkę szybko – w moczu stojącym długo krwinki się rozpadają.
- Powiedz lekarzowi o lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych.
Normy – przykładowe zakresy referencyjne
| Parametr | Zakres | Uwagi |
|---|---|---|
| Krew na pasku (hemoglobina) | wynik ujemny | |
| Erytrocyty w osadzie moczu | ok. 0–2 w polu widzenia | przy analizatorach wynik podaje się na µl; zakres zależy od laboratorium |
Zakresy są orientacyjne. Rozstrzyga zakres referencyjny wydrukowany na wyniku – laboratoria stosują różne metody i odczynniki.
Czym są erytrocyty w moczu i jak je się wykrywa
Erytrocyty, czyli krwinki czerwone, przenoszą tlen we krwi. Zdrowe nerki nie przepuszczają ich do moczu, więc w prawidłowym wyniku laboratorium znajduje najwyżej pojedyncze krwinki. Obecność większej ich liczby nazywa się krwiomoczem (hematurią). Gdy krwi jest dużo, mocz staje się różowy, czerwony lub brunatny – to krwiomocz widoczny gołym okiem. Częściej krwinki widać tylko pod mikroskopem.
Laboratoria oceniają krew w moczu na dwa sposoby. Pasek testowy wykrywa hemoglobinę – barwnik z krwinek – i reaguje również na wolną hemoglobinę oraz mioglobinę, białko z mięśni. Mikroskop lub analizator liczy natomiast całe krwinki w osadzie moczu. Porównanie obu wyników ma znaczenie: dodatni pasek bez krwinek w osadzie sugeruje inną przyczynę niż krwawienie.
To badanie laboratoryjne jest proste, ale wynik dodatni nie powinien być ignorowany, zwłaszcza u osób dorosłych powyżej 35–40 lat.
Kiedy lekarz zwraca uwagę na krew w moczu
To badanie laboratoryjne lekarz ocenia szczególnie uważnie przy bólu w okolicy lędźwiowej lub kolce nerkowej, objawach zapalenia pęcherza, zmianie barwy moczu, obrzękach i nadciśnieniu, a także w kontroli chorób nerek. Erytrocyty w moczu sprawdza się rutynowo w profilaktycznych badaniach laboratoryjnych, w ciąży i przed zabiegami.
Wynik z laboratorium jest istotny u osób palących tytoń lub pracujących z barwnikami i chemikaliami, bo to czynniki ryzyka raka pęcherza moczowego, którego pierwszym objawem bywa właśnie bezbolesny krwiomocz.
Normy i jak czytać wynik erytrocytów w moczu
Na pasku prawidłowy wynik to „ujemny”. Wynik dodatni laboratoria zapisują jako ślad lub plusy, czasem z rozróżnieniem krwi „hemolizowanej” i „niehemolizowanej”. W osadzie moczu za prawidłowe uznaje się zwykle 0–2 krwinki czerwone w polu widzenia. Jeśli osad ocenia analizator, wynik podawany jest w komórkach na mikrolitr – normy są wtedy inne, a punkt odniesienia stanowi zakres podany przez laboratorium.
Pojedynczy dodatni wynik z laboratorium nie przesądza o chorobie. Często wynika z miesiączki, wysiłku, współżycia lub nieprawidłowego pobrania. Dlatego pierwszym krokiem jest zwykle powtórzenie badania laboratoryjnego w dobrych warunkach. O krwiomoczu mówi się, gdy krwinki czerwone utrzymują się w co najmniej dwóch z trzech prawidłowo pobranych próbek.
Czerwony mocz nie zawsze oznacza krew, co laboratoria potwierdzają w badaniach laboratoryjnych paskiem i pod mikroskopem. Podobną barwę mogą dać buraki, jeżyny, niektóre barwniki spożywcze i leki. W takich przypadkach pasek i osad wychodzą ujemne.
Krwiomocz – możliwe przyczyny
Krwinki wykrywane w badaniach laboratoryjnych mogą pochodzić z każdego odcinka układu moczowego. Częste i zwykle łatwe do wyjaśnienia przyczyny to zakażenie dróg moczowych, kamica nerkowa (często z kolką), intensywny wysiłek fizyczny oraz łagodny rozrost prostaty u mężczyzn. Przy objawach zakażenia lekarz zleca zwykle posiew moczu, a krwiomocz po leczeniu kontroluje się w kolejnym badaniu.
Ważne, choć rzadsze, są nowotwory, których nie rozpozna samo badanie laboratoryjne: rak pęcherza moczowego, rak nerki, a u mężczyzn także rak prostaty. Ryzyko rośnie z wiekiem, u palaczy i u osób narażonych na niektóre chemikalia. Dlatego u dorosłych z utrwalonym krwiomoczem, zwłaszcza widocznym gołym okiem, wykonuje się diagnostykę urologiczną: USG, a często też tomografię komputerową i cystoskopię, czyli oglądanie pęcherza od środka.
Krwinki mogą też pochodzić z samych nerek – z kłębuszków, które filtrują krew; laboratorium potrafi to zasugerować na podstawie obrazu osadu. Taki krwiomocz kłębuszkowy towarzyszy kłębuszkowym zapaleniom nerek. Wskazują na niego krwinki o zmienionym kształcie (dysmorficzne) i wałeczki erytrocytarne w osadzie oraz jednocześnie obecne białko w moczu. Lekarz zleca wtedy oznaczenie kreatyniny w badaniu krwi i kieruje do nefrologa.
Leki przeciwkrzepliwe mogą nasilać krwawienie, ale nie tłumaczą krwiomoczu same w sobie, nawet jeśli badania laboratoryjne krzepnięcia są prawidłowe – osoby przyjmujące takie leki również wymagają poszukania jego przyczyny.
Dodatni pasek bez krwinek – hemoglobina i mioglobina
Jeśli pasek wykrywa krew, a w osadzie nie ma krwinek czerwonych, laboratorium może mieć do czynienia z wolną hemoglobiną lub mioglobiną. Wolna hemoglobina pojawia się w moczu przy hemolizie, czyli rozpadzie krwinek we krwi; ocenia się ją m.in. w morfologii krwi i badaniach w kierunku niedokrwistości hemolitycznej.
W laboratoriach szpitalnych częstym wynikiem jest mioglobina, która trafia do moczu przy rozpadzie mięśni (rabdomiolizie) – po bardzo intensywnym wysiłku, urazach, długim unieruchomieniu, niektórych lekach i zatruciach. Mocz jest wtedy ciemny, brunatny, a mięśnie bolą i są osłabione. Rozpoznanie ułatwia oznaczenie kinazy kreatynowej CK we krwi. Rabdomioliza może uszkodzić nerki, dlatego wymaga szybkiej oceny lekarza.
Pasek może być też dodatni w moczu, który długo stał i w którym krwinki zdążyły się rozpaść – to kolejny powód, by szybko dostarczyć próbkę do laboratorium.
Badanie na NFZ, prywatnie i z czym iść do lekarza
Erytrocyty i krew w moczu ocenia się w ramach badania ogólnego moczu, które może zlecić na NFZ lekarz rodzinny, podobnie jak kreatyninę i morfologię. Prywatnie badanie moczu można wykonać bez skierowania w każdym punkcie pobrań, a wynik z laboratorium jest zwykle gotowy jeszcze tego samego dnia.
Z utrwalonym krwiomoczem w kolejnych wynikach z laboratorium idź do lekarza rodzinnego. Po wykluczeniu zakażenia i przyczyn przejściowych lekarz zleci dalsze badania laboratoryjne i USG, a następnie skieruje do urologa lub nefrologa – w zależności od tego, czy krwinki pochodzą najpewniej z dróg moczowych, czy z nerek.
Kiedy pilnie do lekarza
Krwiomocz widoczny gołym okiem zawsze wymaga szybkiej wizyty u lekarza, nawet jeśli minął sam, nic nie boli, a powtórne badanie laboratoryjne wyszło prawidłowo. Pilnie – na SOR – trzeba się zgłosić przy obfitym krwawieniu z dużymi skrzepami, trudnościach lub niemożności oddania moczu, silnym bólu, gorączce z dreszczami albo krwiomoczu po urazie brzucha lub okolicy lędźwiowej.
Natychmiastowej pomocy wymagają też ciemnobrunatny mocz z silnymi bólami mięśni po wysiłku lub urazie (podejrzenie rabdomiolizy) oraz krwiomocz z dużymi obrzękami i wyraźnym zmniejszeniem ilości moczu. W razie osłabienia, omdlenia lub nasilonego krwawienia u osoby przyjmującej leki przeciwkrzepliwe dzwoń pod numer 112.
To badanie laboratoryjne wchodzi w skład: badanie ogólne moczu.
Najczęstsze pytania
Czy krew w moczu w czasie miesiączki to powód do niepokoju?
Nie, to zwykle domieszka krwi z dróg rodnych. Dlatego badanie moczu wykonuje się 2–3 dni po zakończeniu miesiączki. Jeśli krwinki utrzymują się w badaniu wykonanym poza miesiączką, trzeba je wyjaśnić z lekarzem.
Czy po bieganiu może pojawić się krew w moczu?
Tak. Długi, intensywny wysiłek może wywołać przejściowy krwiomocz, który ustępuje w ciągu 1–3 dni. Jeśli w powtórzonym badaniu, wykonanym po kilku dniach odpoczynku, krwinki nadal są obecne, potrzebna jest dalsza diagnostyka.
Biorę leki rozrzedzające krew i mam krew w moczu. Czy to od leków?
Leki przeciwkrzepliwe mogą nasilać krwawienie, ale zwykle ujawniają inną przyczynę, np. kamicę czy zmianę w pęcherzu. Dlatego również u osób przyjmujących takie leki krwiomocz wymaga diagnostyki. Nie odstawiaj leków samodzielnie – skontaktuj się z lekarzem.
Gdzie zrobić to badanie w Szczecinie
Próbkę moczu oddaje się w punkcie pobrań, skąd trafia do laboratorium. W Szczecinie erytrocyty i krew w moczu wykonuje wiele laboratoriów – w naszym katalogu jest 78 laboratoriów i punktów pobrań. Przed wizytą sprawdź w wybranym laboratorium, czy wykonuje to oznaczenie na miejscu i jak długo czeka się na wynik.
ALAB laboratoria – punkt pobrań, ul. Szosa Polska 54A
ul. Szosa Polska 54A, Szczecin Bukowo
- teraz zamknięte
Z wynikiem do lekarza
Wynik badania moczu najlepiej omówić z lekarzem, który je zlecił. W razie potrzeby pomoże: urolog, nefrolog, internista.
Powiązane badania laboratoryjne
- Osad moczu – wałeczki, kryształy, bakterie, nabłonki – Osad moczu to obejrzenie pod mikroskopem lub w analizatorze tego, co opada na dno probówki po odwirowaniu moczu. Wyjaśniamy, jak czytać wałeczki, kryształy, nabłonki i bakterie na wydruku z laboratorium.
- Białko w moczu – Białko w moczu oznacza się w każdym badaniu ogólnym moczu. Wyjaśniamy, kiedy wynik dodatni jest niegroźny, kiedy wskazuje na chorobę nerek i jakie badania laboratoryjne zleca wtedy lekarz.
- Badanie ogólne moczu – Badanie ogólne moczu to jedno z najczęściej wykonywanych badań laboratoryjnych. Wyjaśniamy, jak pobrać mocz, co laboratorium ocenia w próbce i jak czytać wynik.
- Kreatynina – Kreatynina to produkt przemiany mięśni usuwany przez nerki. Jej stężenie we krwi pokazuje, jak sprawnie nerki filtrują krew. Wyjaśniamy, jak się przygotować, jakie są normy i co znaczy wynik za wysoki lub za niski.
- CK – kinaza kreatynowa – CK, czyli kinaza kreatynowa, to enzym z mięśni. Gdy mięśnie są uszkodzone lub przeciążone, przechodzi do krwi. Wynik pomaga ocenić bóle i osłabienie mięśni, skutki wysiłku i działania niektórych leków.
- Posiew moczu z antybiogramem – Posiew moczu z antybiogramem potwierdza zakażenie układu moczowego i pomaga dobrać antybiotyk. Wyjaśniamy, jak pobrać mocz, ile czeka się na wynik z laboratorium i jak czytać liczbę bakterii w CFU/ml.
- Morfologia krwi – Morfologia krwi ocenia krwinki czerwone, białe i płytki krwi. Wyjaśniamy, co oznaczają skróty WBC, RBC, HGB, MCV czy PLT, jak się przygotować i kiedy wynik wymaga pilnej konsultacji.
Opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Nie zmieniaj leczenia na podstawie samego wyniku. W nagłym przypadku dzwoń pod numer 112.