Bukowo

Bukowo – historia i charakter osiedla

Historia: od owczarni Buchholz do Stołczyna Zachodniego

Niemiecka nazwa Buchholz oznacza po prostu bukowy las – i tak właśnie wyglądała okolica, gdy w XVIII wieku powstała tu niewielka osada. Według opracowań miejskich założył ją szczeciński rajca, a początkowo zajmowano się w niej hodowlą owiec. Po wycięciu buczyny pola obsiewano burakami cukrowymi, które trafiały do cukrowni w pobliskim Drzetowie.

W XIX wieku odkryto w okolicy złoża gliny. W 1825 roku na zachód od dawnej osady wyrosła kolonia dla robotników kopalni gliny i cegielni, nazwana później Nowym Bukowem, a starsza część zaczęła być określana jako Stare Bukowo. Obie osady były jednak niewielkie – w drugiej połowie XIX wieku liczyły po kilkadziesiąt do nieco ponad stu mieszkańców.

Ważniejsze dla dzisiejszego kształtu osiedla okazały się lata międzywojenne. Pod koniec lat 20. XX wieku, w rejonie obecnych ulic Ludgardy, Kolonistów i Do Dworu, powstało osiedle domów jednorodzinnych i bliźniaczych zaprojektowane jako przedłużenie Stołczyna. W latach 30. dołączyła do niego kolejna grupa domów w okolicy dzisiejszego skrzyżowania Szosy Polskiej z ulicą Zagórskiego. Całość nazywano Stołczynem Zachodnim.

15 października 1939 roku cały ten obszar włączono do tzw. Wielkiego Szczecina. Po 1945 roku zabudowania starego i nowego Bukowa, położone na południe od Gręzińca, zostały rozebrane, a cegła trafiła na inne budowy. Nazwa Bukowo przeszła na zabudowę rozwijającą się na północ od strumienia i połączoną z dawnym Stołczynem Zachodnim. Osiedle w obecnym kształcie, z własną radą osiedla, utworzono w 1990 roku.

Zabudowa i charakter

Bukowo to przede wszystkim domy jednorodzinne, bliźniaki i szeregówki z ogrodami. Starsza, międzywojenna zabudowa skupia się w rejonie ulic Ludgardy i Do Dworu, nowsza – często z ostatnich trzech dekad – wypełnia dawne pola i nieużytki. Po południowej stronie doliny Gręzińca leży mniejsza enklawa domów przy ulicach Okólnej, Poprzecznej i Szczęśliwej.

Najbardziej rozpoznawalnym nowym budynkiem jest kościół św. Siostry Faustyny Kowalskiej przy ulicy Ogrodniczej, wznoszony od 2001 roku. Ceglana świątynia z wysoką wieżą zwieńczoną ostrym hełmem stała się dominantą osiedla. Parafia, erygowana w 2001 roku, obejmuje także zabytkowy, późnogotycki kościół w sąsiednim Przęsocinie.

Przy skrzyżowaniu Szosy Polskiej z ulicą Nehringa przez dziesięciolecia stał pomnik upamiętniający żołnierzy Armii Czerwonej, którzy w kwietniu 1945 roku zdobywali północne dzielnice Szczecina. Monument, przebudowany w połowie lat 70., rozebrano w 2018 roku.

Zieleń i rekreacja

Osiedle otacza zieleń z trzech stron. Dolina Gręzińca, chroniona jako użytek ekologiczny o powierzchni ponad 46 hektarów, ciągnie się wzdłuż jego południowej granicy. Strumień bierze początek na podmokłych terenach zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Wodozbiór na pograniczu Bukowa i Warszewa, przepływa przez kilka stawów i uchodzi do Odry na Golęcinie.

Na zachodzie zaczynają się lasy Puszczy Wkrzańskiej, a od wschodu Bukowo sięga skraju uroczyska Kupały – zalesionych, poprzecinanych jarami wzgórz opadających ku Odrze. Z wysoko położonych miejsc, na przykład ze skarpy przy ulicy Okólnej, rozciągają się widoki na dolinę rzeki, jezioro Dąbie i Wzgórza Bukowe po drugiej stronie wody.

W latach 30. XX wieku w dolinie Gręzińca urządzono park krajobrazowy ze stawami i alejami grabowymi. Z dawnego założenia przetrwały nieliczne ślady, m.in. duży granitowy głaz z 1936 roku z wykutym napisem, który dziś leży już na terenie sąsiedniego Warszewa.

Jak się tu mieszka

Bukowo jest typową sypialnią dla rodzin, które chcą mieszkać w domu z ogrodem, a jednocześnie mieć niedaleko do centrum. Jest cicho, a ruch skupia się na Szosie Polskiej i ulicy Nehringa. Codzienne zakupy można zrobić na miejscu, większe – w sąsiednich osiedlach i w centrum miasta.

Bliskość lasów sprawia, że łatwo tu o spacer czy przejażdżkę rowerową bez wyjeżdżania z osiedla. Osiedle nie ma typowego centrum z rynkiem – rolę miejsca spotkań pełni dziś okolica kościoła przy ulicy Ogrodniczej.

Komunikacja

Główną osią komunikacyjną jest Szosa Polska, łącząca centrum Szczecina z Policami i Przęsocinem. Kursują nią autobusy miejskie oraz linie podmiejskie do Polic, a w nocy także autobus nocny. Do placu Rodła dojeżdża się w kilkanaście minut, w zależności od natężenia ruchu.

Wschodnią granicę osiedla wyznacza linia kolejowa nr 406 ze Szczecina do Polic, na której od 2002 roku nie ma ruchu pasażerskiego. W ramach Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej planowany jest jej powrót do przewozów osób, co poprawiłoby dojazd z całej północnej części miasta.

Warto zobaczyć

Spacer po Bukowie warto zacząć przy kościele św. Siostry Faustyny przy ulicy Ogrodniczej, a potem skierować się na południe, ku dolinie Gręzińca. Ścieżki wzdłuż strumienia prowadzą przez wilgotny las łęgowy, mijając niewielkie stawy, aż do terenów zespołu Wodozbiór, gdzie wśród łąk i zarośli ma swoje źródła strumień.

Z wysoko położonej skarpy przy ulicy Okólnej, nazywanej Skarpą Bukowską, rozciąga się widok na dolinę Odry i jezioro Dąbie. Niedaleko, za granicą osiedla, czekają dwie atrakcje warte krótkiego spaceru: Wieża Gocławska w uroczysku Kupały oraz późnogotycki granitowy kościół w Przęsocinie, wzniesiony w 1493 roku na miejscu wcześniejszej drewnianej świątyni. Kto lubi dłuższe wędrówki, może stąd wejść na szlaki Puszczy Wkrzańskiej.