Warszewo

Warszewo – historia i charakter osiedla

Historia

Wieś powstała prawdopodobnie w XIII wieku jako owalnica – jej kształt do dziś odczytuje się z przebiegu ulic Poznańskiej i Szczecińskiej. Pierwszy raz wspomina ją dokument z 18 kwietnia 1261 roku, w którym książę Barnim I za zgodą biskupa kamieńskiego poświęcił tutejszy kościół. 31 października 1271 roku ten sam książę podarował Warszewo wraz z 48 włókami ziemi klasztorowi cysterek w Szczecinie. Nazwa wywodzi się od staropolskiego imienia Warsz – tego samego, które kryje się w nazwie Warszawy – a niemiecki Warsow był jej zgermanizowaną formą.

W 1631 roku do wsi należało 28 pełnych i 20 zredukowanych włók ziemi, na których uprawiano pszenicę, żyto, jęczmień, a później ziemniaki, i hodowano bydło oraz świnie. Przez kolejne stulecia Warszewo było typową wsią rolniczą, związaną z klasztorem cysterek – w 1346 roku zakonnice powierzyły urząd sołtysa Godokinowi Schele, który w zamian dostarczał im zboże i pełnił służbę konną. W 1779 roku liczyło 15 gospodarstw pełnorolnych, a w latach 1824–1826 przeprowadzono uwłaszczenie, za które chłopi zapłacili 3098 talarów. W 1862 roku stało tu 59 domów mieszkalnych, a wieś liczyła 788 mieszkańców; był dom dla ubogich i jednoklasowa szkoła.

W XIX wieku wokół wsi powstały mniejsze osady: Stoki (Rollberg), gdzie uprawiano buraki cukrowe dla cukrowni w Drzetowie, a po odkryciu złóż dobrej gliny działało sześć cegielni, oraz Podbórz z popularną leśną restauracją Waldschlösschen. W okresie międzywojennym na południe od wsi zbudowano kolonię domków jedno- i dwurodzinnych z ogródkami, nazwaną Wedelshöhe – dziś Odolany; przed wojną mieszkało w niej około 180 osób, a w czasie wojny przy ulicy Kresowej działał obóz pracy dla robotników przymusowych. 15 października 1939 roku Warszewo włączono do Wielkiego Szczecina; wojnę przetrwało bez większych zniszczeń.

Po 1945 roku osiedle długo zachowywało podmiejski charakter. W 1949 roku przy ulicy Podbórzańskiej uruchomiono radiowy nadajnik średniofalowy, a od końca lat 90. na dawnych polach i ogródkach działkowych zaczęły wyrastać kolejne osiedla domów i bloków, które w ciągu ćwierćwiecza kilkakrotnie powiększyły liczbę mieszkańców.

Zabudowa i architektura

Najstarsza część Warszewa skupia się wokół ulic Szczecińskiej, Poznańskiej i Miejskiej. Stoją tu niskie kamienice i domy z przełomu XIX i XX wieku, dawne zagrody i szkoła, a w środku – neogotycki kościół św. Antoniego z Padwy z 1874 roku. Ceglana świątynia z wieżą przechodzącą w ośmiobok i spiczastym hełmem stanęła na miejscu średniowiecznego kościoła; wnętrze z drewnianym stropem zdobią witraże i droga krzyżowa Wiktora Ostrzołka.

Nowe Warszewo to przede wszystkim osiedla domów szeregowych, bliźniaków i trzy-, czterokondygnacyjnych bloków z czerwonymi dachami. Najwięcej powstało ich w rejonie Stoków, ulicy Duńskiej i dawnych pól na północy. W Odolanach przy ulicach Sarniej i Kresowej zachowały się domki z okresu międzywojennego.

Zieleń i okolica

Północna część osiedla to fragment Puszczy Wkrzańskiej i zespół przyrodniczo-krajobrazowy Wodozbiór, chroniący źródliska strumienia Gręziniec. W północno-wschodniej części Warszewa rozciągają się niezabudowane łąki i pola z kilkoma stawami w dawnych gliniankach – to jeden z najbardziej sielskich krajobrazów w granicach miasta.

W pobliżu kościoła, na rogu ulic Duńskiej, Szczecińskiej i Wapiennej, urządzono niewielki park na miejscu cmentarza z 1870 roku, z lapidarium odnowionych nagrobków. Przy ulicy Podbórzańskiej wznosi się ponad stumetrowy maszt radiowo-telewizyjny RSN Warszewo, widoczny z wielu miejsc Szczecina.

Jak się tu mieszka

Warszewo przyciąga rodziny z dziećmi: jest tu dużo nowych mieszkań i domów, szkoły, przedszkola i coraz więcej sklepów, a do lasu jest blisko. Powietrze na wzgórzach jest świeższe niż w centrum, a z wielu ulic roztaczają się widoki. Słabszą stroną osiedla jest komunikacja: szybki rozwój wyprzedził inwestycje drogowe i w godzinach szczytu główne ulice bywają zakorkowane.

Warto zobaczyć

Spacer po Warszewie najlepiej zacząć na placu przy skrzyżowaniu Poznańskiej i Szczecińskiej, gdzie stoi betonowy słoń. Stąd kilka kroków do kościoła św. Antoniego i do lapidarium na rogu Duńskiej, Szczecińskiej i Wapiennej, w którym ustawiono odnowione nagrobki z dawnego cmentarza. Owalny układ ulic wokół placu to wciąż czytelny ślad średniowiecznej wsi.

Miłośnicy przyrody powinni pójść na północ, w stronę Podborza i Wodozbioru, gdzie zaczynają się leśne drogi Puszczy Wkrzańskiej. Przy dzisiejszej ulicy Podbórzańskiej stała niegdyś leśna restauracja Waldschlösschen z dwiema wieżyczkami, ulubione miejsce wypoczynku szczecinian na początku XX wieku. W Odolanach, przy ulicach Sarniej i Kresowej, warto zobaczyć zachowane domki międzywojennej kolonii.

Komunikacja

Warszewo nie ma linii tramwajowej – do osiedla kursują autobusy dzienne i nocne, głównie ulicami Duńską, Szczecińską, Rostocką i Miodową, w stronę pętli przy rondzie Giedroycia i centrum. Z Niebuszewem i Żelechową łączą je ulice Duńska, Rostocka i Kresowa, z Osowem – Miodowa, a ulica Podbórzańska prowadzi leśnymi drogami w stronę gminy Police. W planach miasta od lat pojawia się doprowadzenie tu tramwaju.