Kijewo

Kijewo – historia i charakter osiedla

Historia

Na terenie Kijewa archeolodzy znaleźli dwie kamienne siekierki z epoki neolitu, ślady osady i cmentarzyska ciałopalnego z epoki brązu oraz osełkę z XII w. Właściwe dzieje osiedla zaczynają się jednak w połowie XVIII w. Na mocy kontraktu z miastem Dąbie, zawartego 29 grudnia 1752 r., powstała tu kolonia o niemieckiej nazwie Rosengarten, czyli Różany Ogród. Pierwsze zagrody stanęły wzdłuż dzisiejszej ul. Niedźwiedziej, w układzie ulicówki; w XIX w. wieś rozrosła się o obecne ulice Rysią i Zwierzyniecką.

Z czasem powstały tu też zakłady i tartak, a w 1852 r. parcelacja majątku dała początek kolejnym koloniom na południe od lasów miejskich Dąbia. Liczba mieszkańców rosła szybko: w 1885 r. było ich 344, a w 1925 r. już 1263. Oprócz samej wsi do gminy należały wówczas osady Neu Rosengarten i Plantage Rosengarten, a dawniej także Kijewko i przemysłowe Dunikowo. Rosengarten był samodzielną gminą w powiecie Randow do 1937 r., kiedy włączono go do Dąbia; dwa lata później razem z Dąbiem trafił do Wielkiego Szczecina.

Po wojnie wieś przez pewien czas należała do powiatu gryfińskiego, a do Szczecina wróciła w 1948 r. Zanim oficjalnie przyjęła się nazwa Kijewo, zatwierdzona w 1947 r., używano tymczasowych nazw Czanew, Czanów, Osetno i Osetne Pole. Do lat 60. lub 70. przez Kijewo jeździły pociągi linii z Dąbia przez Stare Czarnowo do Sobieradza. Większa rozbudowa przyszła dopiero od lat 60., a w XXI w. powstały nowe bloki i osiedla domów.

Zabudowa i architektura

Mieszkańcy dzielą Kijewo na cztery rejony. Stare Kijewo ciągnie się od ul. Zwierzynieckiej na wschód do Kurzej, Nowe Kijewo – od Zwierzynieckiej na zachód do Sowiej. Bloki stoją na północ od Niedźwiedziej, aż po Tarpanową, a część przemysłowa skupia się przy ulicach Kalenickiej i Olszynki Grochowskiej. Dwie ruchliwe trasy przecinają osiedle i oddzielają od siebie te światy.

Nowa zabudowa wielorodzinna to przeważnie trzy- i czterokondygnacyjne budynki z czerwonymi dachami, balkonami i placami zabaw między blokami – Studium podkreśla, że w Kijewie nie ma budynków wyższych niż pięć kondygnacji. Między nimi i dalej na południe ciągną się domy jednorodzinne, od skromnych powojennych po zupełnie nowe.

Z dawnej wsi przetrwał przede wszystkim układ ulic. Przed wojną działały tu kawiarnia Landhaus przy dzisiejszej Lisiej, gospoda z kręgielnią przy Zwierzynieckiej, szkoła przy Niedźwiedziej i leśniczówka – po większości z nich nie ma już śladu. Przy ul. Orlej stoi kościół św. Jadwigi Królowej, zaprojektowany przez Mariana Rozwarskiego: budynek z nieotynkowanej cegły w kształcie litery L, z niewielką dzwonnicą, poświęcony w 1997 r.

Zieleń i woda

Ponad połowę powierzchni osiedla stanowi ogólnodostępna zieleń. Przeważająca część Kijewa leży w granicach Parku Leśnego Dąbie, który wyrósł na dawnych lasach miejskich Dąbia, a część terenu należy do otuliny Szczecińskiego Parku Krajobrazowego „Puszcza Bukowa”.

Przez osiedle płynie Niedźwiedzianka, dopływ Płoni biorący początek w Puszczy Bukowej, oraz jej dopływ Trawna. Na ich biegu leżą Jeleni Staw, Olszowy Staw, Kijewski Staw i Kiełpiński Staw. Jeleni Staw, obrośnięty trzciną, z łabędziami i domami widocznymi na drugim brzegu, to najprzyjemniejszy cel krótkiego spaceru.

Jak się tu mieszka

Kijewo to miejsce dla tych, którzy chcą mieszkać w mieście, ale z widokiem na las. Na miejscu jest lokalne centrum z drobnymi usługami, kościół i obiekty sportowe, a większe zakupy robi się w hipermarketach przy ul. Struga po drugiej stronie trasy. Szkoły i przedszkola są w zasięgu krótkiego dojazdu na sąsiednich osiedlach.

Wielu mieszkańców przyjechało tu w ostatnich latach, więc atmosfera bywa młoda, z dużą liczbą dzieci. Cisza panuje głównie w starej części; bliżej węzła drogowego słychać szum ruchu, a przy części przemysłowej kursują ciężarówki.

Karta osiedla w miejskim Studium pokazuje coś, co rzadko zdarza się na Prawobrzeżu: między 2011 a 2018 r. przybyło tu dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Studium zwraca też uwagę na uciążliwości – sąsiedztwo autostrady i linii kolejowej, bocznicę prowadzącą do ciepłowni Dąbska oraz zagrożenie powodziowe w dolinach strumieni. Dla terenów wokół Jeleniego Stawu i Olszowego Stawu dokument przewiduje ochronę przyrody i urządzenie zieleni rekreacyjnej.

Komunikacja

Kijewo leży przy jednym z najważniejszych węzłów drogowych Szczecina: tu autostrada A6 z kierunku Berlina łączy się z drogą krajową nr 10 i drogą ekspresową S3 w stronę Goleniowa, Świnoujścia i lotniska. Autobusy miejskie łączą osiedle z Dąbiem, Słonecznym i pętlą tramwajową Turkusowa. W planach rozbudowy Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju od lat pojawia się przedłużenie trasy w stronę Kijewa.

Warto zobaczyć

Przy ul. Kurzej stoi kamienny pomnik poległych w I wojnie światowej mieszkańców Kijewa, z niemieckim napisem i datami 1914–1918 – jedna z niewielu pamiątek po przedwojennej wsi. Warto też przejść starymi ulicami między Zwierzyniecką a Sowią i zajrzeć nad Jeleni Staw.

Między ulicami Pawią a Sowią na początku XX w. założono cmentarz z kaplicą, na którym ostatnich pochówków dokonano w latach 30. Po wojnie kaplicę rozebrano, a większość nagrobków usunięto, ale w terenie wciąż można rozpoznać fragment brzozowej alei i główną alejkę dawnej nekropolii – cichy ślad po mieszkańcach Rosengarten.