Bukowe-Klęskowo

Bukowe-Klęskowo – historia i charakter osiedla

Historia: od cysterskiej wsi do osiedla z wielkiej płyty

Osiedle wyrosło na polach trzech średniowiecznych wsi – Klęskowa, Starkowa i Cieślika. Według miejskiego Studium należały one najpierw do Dąbia, a od 1240 r. do klasztoru cystersów w Kołbaczu. Klęskowo, w dawnych dokumentach Clescow, po niemiecku Hökendorf, było typową owalnicą, czyli wsią zabudowaną wokół wydłużonego placu. Jej układ do dziś daje się odczytać na planie miasta. Po reformacji i sekularyzacji dóbr klasztornych w 1535 r. wieś przeszła w ręce książąt pomorskich.

W XVIII w. z gruntów wsi wydzielono dwa majątki ziemskie, w połowie XIX w. przez okolicę poprowadzono kolej do Starego Czarnowa, a w latach 30. XX w. pola przecięła nowa autostrada z Berlina do Szczecina. Nad doliną Rudzianki, którą biegnie ul. Chłopska, zbudowano wówczas wysoki wiadukt o długości około 240 m – do dziś jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów dzisiejszej A6.

W 1939 r. Klęskowo, podobnie jak większość wsi na prawym brzegu Odry, włączono do tzw. Wielkiego Szczecina. Walki w marcu 1945 r. przyniosły ogromne zniszczenia, a przez pierwsze powojenne lata wieś należała do powiatu gryfińskiego. Do Szczecina wróciła w 1948 r. Przełom nastąpił w latach 80.: na dawnych polach uprawnych rozpoczęto budowę dużego osiedla mieszkaniowego, a pierwsze mieszkania oddano, według Wikipedii, w październiku 1984 r. Osiedle rozbudowywano jeszcze długo po upadku PRL.

Zabudowa i architektura

Zachodnia część osiedla to zwarta zabudowa wielorodzinna o dużej intensywności, wschodnia – niższe bloki i spokojniejsze kwartały. Studium szacuje udział budynków wielorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej na 85 procent, ale wysokościowców jest niewiele: tylko około dwóch procent budynków ma więcej niż pięć kondygnacji. Bloki z końca PRL urozmaicono balkonami, zróżnicowanymi wysokościami i dużą ilością zieleni między budynkami.

Najbardziej rozpoznawalnym rysem Osiedla Bukowego są nazwy ulic. Mieszka się tu przy Czerwonej, Fioletowej, Seledynowej, Pomarańczowej, Różowej, Beżowej czy Brązowej, a główną osią jest ulica Kolorowych Domów. Drugą ważną arterią jest Chłopska, dawna droga wiejska prowadząca w stronę Puszczy Bukowej.

W granicach osiedla wyróżnia się kilka mniejszych części: Osiedle Bukowe, Osiedle nad Rudzianką oraz Klęskowo i Kijewko. Po drugiej stronie autostrady przetrwały domy jednorodzinne, gospodarstwa i niewielkie zakłady. Przy ul. Kolorowych Domów stoi ceglany kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika z rzędem ostrych szczytów nad oknami, a druga parafia osiedla nosi wezwanie Chrystusa Dobrego Pasterza.

Zieleń i rekreacja

Od południa osiedle przylega do Szczecińskiego Parku Krajobrazowego „Puszcza Bukowa”, a tuż obok leży rezerwat przyrody „Bukowe Zdroje”. Od północy zabudowę obejmuje Park Leśny Klęskowo – część Puszczy Bukowej urządzona do spacerów, z ławkami, tablicami informacyjnymi i leśnymi dróżkami. Według informacji umieszczonych w parku wiek wielu drzew przekracza tu sto lat.

W dolinie Rudzianki, w sercu osiedla, rozlewa się niewielki staw otoczony łąką i trzcinami. Kaczki, wierzby i widok na bloki po drugiej stronie wody sprawiają, że to ulubione miejsce na krótki spacer z psem czy wózkiem. Przy ul. Chłopskiej rosną Dęby Bolesława Krzywoustego – dwa okazałe dęby szypułkowe o obwodach ponad 6,3 i blisko 7 m, chronione jako pomnik przyrody. W Klęskowie rośnie też pomnikowy Buk im. Wojciecha Lipniackiego o wysokości około 32 m.

Osiedle to jedno z najwygodniejszych wejść do Puszczy Bukowej. Przy pętli autobusowej i przy dębach zaczyna się kilka znakowanych szlaków turystycznych, w tym szlak im. Stanisława Grońskiego. Na miejscu działają też hala sportowa przy zespole szkół, korty Szczecińskiego Centrum Tenisowego i skatepark, a przy ul. Seledynowej szkolne schronisko młodzieżowe.

Jak się tu mieszka

Bukowe to osiedle rodzin, które cenią bliskość lasu bardziej niż bliskość Starego Miasta. Na miejscu są szkoły podstawowe, przedszkola, poczta, biblioteka i sklepy, a w kilka minut dojeżdża się do dużych centrów handlowych przy ul. Struga. Wieczorami jest spokojnie, a w weekendy wielu mieszkańców wybiera się na leśne ścieżki tuż za blokami.

Minusem bywa parkowanie – Studium ocenia dostępność miejsc postojowych jako ograniczoną – oraz szum autostrady przy południowej krawędzi osiedla. Za to rzeźba terenu, u podnóża i na stokach Wzgórz Bukowych, daje miejscami widoki niespotykane w innych blokowiskach. Dla wielu ludzi to po prostu kompromis między miastem a podmiejskim spokojem.

Według danych z karty osiedla liczba zameldowanych mieszkańców jest stabilna, choć powoli zmienia się jej struktura: ubywa dzieci i osób w wieku produkcyjnym, a przybywa osób starszych – wielu pierwszych lokatorów z lat 80. zestarzało się razem z osiedlem. Nad osiedlem przebiega strefa podejścia do lotniska sportowego w Dąbiu, więc od czasu do czasu nad blokami przelatują niewielkie samoloty.

Warto zobaczyć

Najciekawszy spacer zaczyna się przy pętli autobusowej na ul. Kolorowych Domów, skąd znakowane szlaki prowadzą wprost do Puszczy Bukowej. Warto zejść ul. Chłopską pod wiadukt autostrady – dopiero z dołu widać, jak wysoko nad doliną Rudzianki biegnie jezdnia. Kilkadziesiąt metrów dalej rosną Dęby Bolesława Krzywoustego, a w głębi dawnego Klęskowa można odnaleźć ślady owalnicowego układu wsi.

Do Parku Leśnego Klęskowo najwygodniej wejść od północy, od ul. Pszennej. Miejskie Studium przewiduje jego rewitalizację z zachowaniem leśnego charakteru, a także przedłużenie Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju w stronę osiedla i budowę parkowego cmentarza komunalnego na jego obrzeżach.

Komunikacja

Osiedle obsługują autobusy miejskie, w tym linie dowożące do pętli tramwajowej Turkusowa na sąsiednim Słonecznym, skąd tramwaje Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju jadą przez most nad Regalicą w stronę centrum. Studium ocenia, że 95 procent zwartej zabudowy leży w zasięgu komunikacji publicznej. Wzdłuż południowej granicy przebiega autostrada A6, a ul. Struga, czyli droga krajowa nr 10, prowadzi na Most Długi i do Śródmieścia.