Zdroje

Zdroje – historia i charakter osiedla

Historia: Finkenwalde

Wieś Finkenwalde założono w 1750 roku; przez długi czas była związana z sąsiednimi Podjuchami. W XIX wieku stała się podmiejskim miejscem wypoczynku szczecinian – powstawały gospody, ogródki i wieża widokowa. W 1882 roku uruchomiono tu stację kolejową na linii do Dąbia.

W drugiej połowie XIX wieku w okolicy rozpoczęto przemysłowe wydobycie kredy i margla dla cementowni Stern, której właściciele, rodzina Töpfferów, mieli pałac z parkiem przy dzisiejszej ulicy Grabowej, a w latach 1906–1912 słynna szczecińska rodzina organmistrzów Grünebergów przeniosła swoją wytwórnię organów właśnie do Finkenwalde. W 1939 roku gminę włączono do Wielkiego Szczecina.

W latach 1935–1937 w Finkenwalde działało seminarium kaznodziejskie Kościoła Wyznającego kierowane przez Dietricha Bonhoeffera, protestanckiego teologa i przeciwnika nazizmu. Mieściło się w wynajętym dawnym dworze; jesienią 1937 roku gestapo je zamknęło i opieczętowało budynek. Tu Bonhoeffer napisał książkę Naśladowanie.

Po 1945 roku Zdroje przez trzy lata były osobną gminą w powiecie gryfińskim, a w 1948 roku wróciły w granice Szczecina. W okresie PRL wyrosły tu duże osiedla bloków, a w 2015 roku przez Zdroje poprowadzono trasę Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju.

Jezioro Szmaragdowe i Park Leśny Zdroje

Park Leśny Zdroje to północno-zachodni fragment Puszczy Bukowej o powierzchni około 173 hektarów, oddzielony od reszty puszczy autostradą. Rosną tu buczyny, dąbrowy i bory sosnowe, kilka drzew ma rozmiary pomnikowe, a teren jest częścią Szczecińskiego Parku Krajobrazowego Puszcza Bukowa.

Jezioro Szmaragdowe powstało w wyrobisku dawnej kopalni kredy i margla. 16 lipca 1925 roku górnicy natrafili na warstwę zawodnionych piasków – woda wdarła się do odkrywki i zalała ją w krótkim czasie, na szczęście wszyscy pracujący zdołali się uratować. Jezioro ma kilkanaście metrów głębokości, a charakterystyczną barwę zawdzięcza rozpuszczonemu węglanowi wapnia.

Okolica jest pełna śladów dawnej kopalni: betonowy mostek po torowisku kolejki, tunele, a na Polanie Słonecznej pozostałości wieży widokowej Baresela z 1904 roku. Na hałdzie nadkładu powstało wzgórze Widok z punktem widokowym zwanym Okiem na Szczecin. Wyznaczono tu szlaki piesze, ścieżki dydaktyczne i miejsca na ognisko.

Zabudowa i zabytki

Najstarszą częścią osiedla jest okolica ulic Batalionów Chłopskich i Młodzieży Polskiej. Przy tej drugiej stoi neogotycki kościół św. Ducha, zbudowany w latach 1892–1893 dla tutejszej gminy ewangelickiej. Od 1946 roku jest kościołem katolickim, a w 2007 roku odtworzono zniszczony w czasie wojny hełm wieży.

Przy ulicy Batalionów Chłopskich stoi secesyjna willa rodziny Grünebergów z początku XX wieku. Gdy w 2010 roku miała zostać rozebrana pod budowę trasy tramwajowej, sprzeciw mieszkańców i miłośników zabytków z całej Europy uratował ją przed zniszczeniem – w 2014 roku cały budynek przesunięto po szynach o 45 metrów.

Na terenie dawnego seminarium Bonhoeffera w 2012 roku otwarto Ogród Ciszy i Medytacji jego imienia, z głazem pamiątkowym i tablicami w trzech językach. Większą część osiedla tworzą bloki z czasów PRL, uzupełniane dziś nowymi budynkami i domami jednorodzinnymi. Rodzina Grünebergów budowała organy w Szczecinie od 1782 roku; najsłynniejszy z nich, Barnim Grüneberg, był w swoim czasie jednym z najważniejszych organmistrzów w rejonie Bałtyku, a instrumenty z jego warsztatu do dziś grają w wielu kościołach Pomorza.

Jak się tu mieszka

Zdroje łączą zalety dużego osiedla z bliskością przyrody. Codzienne sprawy załatwia się na miejscu, a w pobliżu pętli tramwajowej działają duże sklepy. Wieczorny spacer nad Jezioro Szmaragdowe czy przebieżka leśnymi ścieżkami to dla mieszkańców codzienność, a w weekendy do Parku Leśnego przyjeżdżają szczecinianie z całego miasta.

Osiedle jest stosunkowo spokojne, choć ruchliwa ulica w stronę Stargardu i linia kolejowa dają o sobie znać. To dobre miejsce dla rodzin i osób aktywnych, które cenią las tuż za domem.

Komunikacja

Od 2015 roku Zdroje mają połączenie Szczecińskim Szybkim Tramwajem – na osiedlu działa przystanek przy ulicy Jaśminowej i pętla Turkusowa. Liczne linie autobusowe łączą Zdroje z pozostałymi osiedlami Prawobrzeża i z centrum.

Stacja kolejowa Szczecin Zdroje leży na linii łączącej Dąbie z Podjuchami i centrum miasta, a od południa osiedle opływa autostrada A6, co ułatwia wyjazd w stronę Berlina i Gdańska.

Warto zobaczyć

W Parku Leśnym Zdroje, poza samym Jeziorem Szmaragdowym, warto odszukać betonowy mostek po kolejce kopalnianej, ruiny wieży Baresela na Polanie Słonecznej i punkt widokowy Oko na Szczecin na wzgórzu Widok. Nieopodal jeziora stoi dawny zajazd Szmaragd – budynek dawnego folwarku Katharinenhof z 1783 roku – a obok rosną pomniki przyrody: cis Warcisław i Dęby Książęce.

W samym osiedlu warto zobaczyć kościół św. Ducha przy ulicy Młodzieży Polskiej, Willę Grünebergów przy ulicy Batalionów Chłopskich oraz Ogród Ciszy i Medytacji Dietricha Bonhoeffera z pamiątkowym głazem. Kto ma więcej czasu, może przejść leśnymi szlakami w głąb Puszczy Bukowej – park jest punktem wyjścia kilku znakowanych tras, m.in. szlaku do Jeziora Szmaragdowego i szlaku familijnego.