Łękno

Łękno – historia i charakter osiedla

Historia

Początki Łękna sięgają 1871 roku, gdy Johannes Quistorp założył budowlaną spółkę akcyjną Westend-Stettin. Spółka wykupiła od miasta grunty dawnych majątków, w tym folwarku Friedrichshof, i podzieliła je na obszerne działki pod wille. Nazwa dzielnicy nawiązywała do słynnych Westendów w Londynie i Berlinie. Pierwsze domy, budowane jeszcze w pobliżu fortyfikacji, musiały być drewniane lub szachulcowe; dopiero po likwidacji twierdzy można było stawiać murowane rezydencje.

Pod koniec XIX wieku Westend był już w znacznej mierze zabudowany i stał się adresem najzamożniejszych mieszkańców miasta. Nie był jednak wyłącznie dzielnicą willową: pod koniec stulecia bracia Stoewer uruchomili przy obecnej alei Wojska Polskiego fabrykę, w której zaczęto produkować samochody. W okolicy powstało też sportowe zaplecze Szczecina – korty tenisowe, tor wyścigowy, tor kolarski i stadion lekkoatletyczny.

Rodzina Quistorpów przekazała miastu rozległe tereny zielone. W 1885 roku z inicjatywy Johannesa Quistorpa spiętrzono wody strumienia Osówki i nadano jezioru Westendsee, dziś Rusałce, obecny kształt. W 1900 roku założono park jego imienia, a w 1928 roku – ogród różany. Po wojnie dzielnica otrzymała polską nazwę Łękno, a w dawnych willach zamieszkali m.in. literaci, artyści i ludzie nauki.

Zabudowa i architektura

Zabudowa Łękna jest rozproszona i niska: wille z przełomu XIX i XX wieku, domy wielorodzinne w ogrodach i kilka budynków powojennych. Najciekawsze rezydencje dawnego Westendu stoją wzdłuż alei Wojska Polskiego – część z nich leży już po stronie sąsiedniego Śródmieścia-Północ, jak Willa Quistorpów czy Willa Lentza.

Znaczną część powierzchni osiedla zajmuje zieleń, a jego najbardziej rozpoznawalne budowle wiążą się z rekreacją i kulturą. Amfiteatr Teatru Letniego im. Heleny Majdaniec, zbudowany w 1976 roku na naturalnej skarpie nad Rusałką, w latach 2020–2022 otrzymał charakterystyczne białe zadaszenie z wysokim łukiem. Na skraju parku wznosi się Pomnik Czynu Polaków – trzy orły z brązu na 22-metrowej kolumnie ze stali nierdzewnej, dzieło Gustawa Zemły. Pomnik odsłonięto 3 września 1979 roku; miał wyrażać podziękowanie trzem pokoleniom Polaków – przedwojennej Polonii szczecińskiej, powojennym pionierom i tym, którzy rozbudowywali miasto.

Zieleń i rekreacja

Park Kasprowicza, przed wojną Quistorp Park, ma około 27 hektarów i jest największym parkiem miejskim Szczecina. Wraz z fragmentem Lasu Arkońskiego tworzy rozległy zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Rosną tu gatunki rzadko spotykane w Polsce: cypryśnik błotny, ambrowiec balsamiczny, skrzydłorzech kaukaski czy sosna Jeffreya.

Sercem parku jest jezioro Rusałka z wyspą, fontanną i mostkami. Spacerowa aleja Fałata prowadzi wzdłuż brzegu i dalej ku Syrenim Stawom oraz Lasowi Arkońskiemu. Już w czasach Quistorpa przez środek jeziora przerzucono pieszy mostek w stylu japońskim, a na zachodniej wyspie, zwanej dziś Łabędzią, urządzono miejsce wypoczynku; później dobudowano drugi most, we wschodniej części akwenu. Po jeziorze pływano wynajętymi łodziami. Na skraju parku leży Ogród Różany – dwuhektarowa Różanka, odbudowana w latach 2006–2007 w stylu lat 30., z ponad dziewięcioma tysiącami krzewów róż w 99 odmianach i Ptasią Fontanną. Ogród założono w 1928 roku z okazji zjazdu ogrodników; przetrwał wojnę nienaruszony, ale od lat 70. z braku pieniędzy popadał w ruinę. W 1983 roku teren przekazano archidiecezji, w 2005 roku wrócił do miasta, a odbudowę według projektu Małgorzaty Haas-Nogal zakończono w kwietniu 2007 roku.

W parku nie brakuje rzeźb: „Ogniste ptaki” Władysława Hasiora stoją przy amfiteatrze, a w 2016 roku odsłonięto pomnik Chłopca Węgierskiego, upamiętniający pomoc szczecinian dla mieszkańców Budapesztu w 1956 roku.

Jak się tu mieszka

Łękno to jedno z najbardziej zielonych i spokojnych miejsc w centralnej części Szczecina. Mieszkańcy mają park dosłownie za oknem, a do placu Rodła czy Urzędu Miasta – kilka przystanków tramwajem. To dobre miejsce dla osób ceniących spacery, bieganie i rower.

Trzeba się jednak liczyć z tym, że w letnie weekendy i podczas koncertów w Teatrze Letnim okolica bywa zatłoczona. Sklepów jest tu niewiele, ale zakupy łatwo zrobić na sąsiednim Turzynie, Pogodnie i w centrum.

Komunikacja

Przez osiedle przebiega aleja Wojska Polskiego z torowiskiem tramwajowym prowadzącym do centrum i na Głębokie; przystanki tramwajowe leżą m.in. przy kortach tenisowych. Do Jasnych Błoni i Urzędu Miasta jest stąd kilka minut spacerem.

Na skraju osiedla leży przystanek kolejowy Szczecin Łękno na linii do Polic, modernizowanej w ramach budowy Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej. Przez park prowadzą wygodne drogi rowerowe, w tym trasa wzdłuż alei Fałata.

Warto zobaczyć

Najlepiej zarezerwować sobie kilka godzin: przejść wokół Rusałki, zajrzeć do Różanki w czerwcu, gdy kwitną róże, obejrzeć Pomnik Czynu Polaków i zadaszony amfiteatr Teatru Letniego. W parku warto odszukać głaz z napisem „Quistorp”, przypominający o rodzinie, której Szczecin zawdzięcza te tereny.

Różanka jest zarazem końcem Złotego Szlaku – turystycznej trasy pieszo-rowerowej, która zaczyna się przy Zamku Książąt Pomorskich.