Pogodno

Pogodno – historia i charakter osiedla

Historia: Neu-Westend, Braunsfelde i Ackermannshöhe

Na początku XIX wieku tereny dzisiejszego Pogodna były polami za miastem. W czasie okupacji napoleońskiej stał tu obóz wojsk francuskich, a w 1808 roku żołnierze usypali kopiec na cześć cesarza – Wzgórze Napoleona przetrwało do dziś tuż za granicą osiedla, przy skrzyżowaniu ulic Unii Lubelskiej i Klonowica. W XIX wieku na zachodzie powstał też rozległy kompleks koszar armii pruskiej.

Prawdziwy rozwój przyszedł w latach 90. XIX wieku. Spółka akcyjna Westend-Stettin, kierowana przez rodzinę Quistorpów, rozparcelowała tereny tuż za granicą miasta i zbudowała osiedle Neu-Westend – przedłużenie willowej dzielnicy Westend, czyli dzisiejszego Łękna. Sercem założenia stał się okrągły plac nazwany na cześć Johannesa Quistorpa, dziś plac Jakuba Wujka, a zbiegające się przy nim ulice otrzymały imiona członków rodziny. Osiedle miało własną elektrownię i wodociągi, a lokalizacja poza miastem oznaczała niższe podatki.

W 1910 roku Neu-Westend włączono do Szczecina. Na początku XX wieku między dzisiejszymi ulicami Czorsztyńską i Poniatowskiego powstało osiedle Braunsfelde, na wschód od Traugutta – Ackermannshöhe, nazwane na cześć nadburmistrza Friedricha Ackermanna, a w rejonie ulicy Somosierry – Schönau. W latach 30. dzielnicę uzupełniły skromniejsze domy budowane w ramach programów mieszkaniowych.

Pogodno przetrwało II wojnę światową bez większych zniszczeń. Polską nazwę, nawiązującą do słowa pogodny, wprowadzono urzędowo w 1947 roku. W latach 1954–1975 nosiła ją cała dzielnica zachodnia miasta. W latach 1988–1995 na miejscu dawnego Schönau wyrosło osiedle bloków przy ulicy Somosierry.

Zabudowa i architektura

Wokół placu Jakuba Wujka stoją reprezentacyjne wille w stylach neorenesansowym, neobarokowym i wczesnomodernistycznym. Najokazalsza jest willa przy ulicy Solskiego 3 z 1903 roku, zbudowana dla hurtownika win Rudolfa Krahnstövera według projektu Heinricha Höllinga – z wieżyczkami i drewnianą konstrukcją ryglową przypomina mały zameczek. Obok wyróżniają się m.in. willa przy placu Jakuba Wujka 6 z 1906 roku oraz willa przy Bałuckiego 1, w której zamieszkał jej projektant Ernst Krause.

Przy alei Wojska Polskiego, na rogu ulicy Solskiego, stoi willa Martina Quistorpa z 1899 roku, wpisana do rejestru zabytków. Dalej na zachód charakter zabudowy łagodnieje: dominują kameralne domy jedno- i dwurodzinne, często z dużymi ogrodami, a w części osiedla – szeregi domów z lat 30. Zabytkiem nowszej epoki jest brutalistyczna wiata przystanku kolejowego Szczecin Pogodno z 1973 roku.

Ciekawym elementem ulicznego krajobrazu są żeliwne pompy z drugiej połowy XIX wieku, m.in. przy ulicy Cieszkowskiego, ozdobione herbami miasta i wylewem w kształcie smoczej paszczy.

Zieleń i rekreacja

Pogodno jest zielone niemal w każdym miejscu: ulice obsadzone są starymi drzewami, a wille toną w ogrodach. Plac Jakuba Wujka, odnowiony w latach 2009–2010, to rozległy skwer z alejkami i placami zabaw, ulubione miejsce spacerów z dziećmi. Drugim ważnym miejscem spotkań jest plac Waleriana Pawłowskiego z drewnianą sceną muzyczną.

Na wschodzie osiedle sąsiaduje z Parkiem Kasprowicza, Ogrodem Różanym i Jasnymi Błoniami, a nieco dalej na północ zaczynają się lasy Puszczy Wkrzańskiej. Dzięki temu z Pogodna łatwo wybrać się na długi spacer, przejażdżkę rowerem albo poranny bieg.

Stadion, uczelnie i życie osiedla

Przy ulicy Karłowicza stoi Stadion Miejski im. Floriana Krygiera – dom Pogoni Szczecin. Zbudowano go w dawnej żwirowni, a pierwszy pełnowymiarowy obiekt oddano do użytku w 1925 roku. W latach 2019–2022 stadion przebudowano od podstaw; uroczyste otwarcie nowej areny odbyło się 1 października 2022 roku. W dni meczowe Pogodno wypełnia się kibicami w granatowo-bordowych barwach.

Pogodno to również osiedle akademickie. Przy ulicy Mickiewicza mieści się Wydział Ekonomii, Finansów i Zarządzania Uniwersytetu Szczecińskiego, a w dawnych koszarach przy ulicy Żołnierskiej – budynki kilku szczecińskich uczelni. W południowym kompleksie koszarowym od 1999 roku działa dowództwo Wielonarodowego Korpusu Północ-Wschód NATO.

Na co dzień osiedle jest spokojne i sprzyja rodzinom: szkoły, przedszkola i sklepy są w zasięgu spaceru, a ruch samochodowy koncentruje się na kilku głównych ulicach, takich jak Mickiewicza, Traugutta i Wojska Polskiego.

Komunikacja

Wzdłuż ulicy Mickiewicza kursują tramwaje, które w kilkanaście minut dowożą do centrum; osiedle przecina też kilka linii autobusowych dziennych i nocnych. Przez Pogodno biegnie linia kolejowa nr 406, na której od 2002 roku nie było ruchu pasażerskiego. Przystanek Szczecin Pogodno jest modernizowany z myślą o Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej – w 2024 roku zabytkowy strop wiaty uniesiono dźwigami, aby osadzić go na nowych, wyższych filarach.

Warto zobaczyć

Najlepszym punktem wyjścia jest plac Jakuba Wujka. Warto obejść go dookoła, przyglądając się willom – każda ma inny detal: drewniane galeryjki, wieżyczki, wykusze i ozdobne szczyty. Potem można skręcić w ulicę Solskiego, by obejrzeć dom-zameczek pod numerem 3 i sąsiednią willę pod numerem 4, a dalej dojść do alei Wojska Polskiego i willi Martina Quistorpa.

W drodze na stadion warto zatrzymać się przy przystanku kolejowym Pogodno z betonowymi kielichami wiaty, a na koniec zajrzeć do kościoła Świętego Krzyża przy ulicy Wieniawskiego, gdzie nowoczesna, amfiteatralna świątynia z lat 70. obejmuje skromny kościół sprzed wojny.